De Autoriteit Persoonsgegevens, de Nederlandse privacytoezichthouder, publiceerde op 22 september een uitleg bij de regels rond camerabrillen. Aanleiding is de snelle opmars van het apparaat: er staan inmiddels miljoenen exemplaren bij mensen thuis en de brillen lijken steeds meer op een gewone bril. Daardoor is voor een ander nauwelijks te zien of iemand alleen kijkt of ook filmt. Dat geldt voor elke camerabril van Ray-Ban Meta en voor de modellen van andere merken.
Waar de grens ligt
Zodra je herkenbaar in beeld staat, zijn die beelden persoonsgegevens, en dan geldt de AVG. Voor strikt persoonlijk of huishoudelijk gebruik kan een uitzondering gelden, bijvoorbeeld een filmpje dat je thuis maakt en dat privé blijft of hooguit in een kleine kring rondgaat. Die uitzondering vervalt zodra je de beelden openbaar maakt of breder deelt. Dan mag het alleen met toestemming van iedereen die herkenbaar in beeld is, en in de openbare ruimte is dat volgens de AP praktisch vaak onmogelijk.
Daarom kopt de toezichthouder zelf strenger dan je zou denken: filmen van anderen is volgens de AP "vrijwel altijd verboden". Het verschil zit in wat je erna doet. Draai je thuis een filmpje voor jezelf, dan kun je onder de uitzondering vallen. Film je op straat mensen die daar niet om gevraagd hebben, dan kun je ze vooraf niet informeren en ook geen toestemming vragen, en dan ontbreekt de grondslag al bij de opname zelf.
Katja Mur, bestuurslid van de AP, vat het zo samen: "Mensen moeten vrij over straat kunnen gaan zonder bang te hoeven zijn dat iemand hen ongemerkt filmt en de beelden vervolgens deelt of op internet zet." Wie beelden maakt waar anderen op staan, kan daar volgens haar niet mee doen wat hij wil. De bescherming van de AVG is er juist voor de mensen die ongevraagd in beeld komen.
Het opnamelampje is niet genoeg
De meeste fabrikanten zetten een klein lampje in het montuur dat brandt tijdens het filmen. Zo'n lampje is volgens de AP niet genoeg om omstanders te informeren over wat er met hun gegevens gebeurt. De toezichthouder verwijst daarbij naar de Consumentenbond, die onlangs concludeerde dat het opnamelampje te manipuleren is en pleit voor een verbod op de huidige camerabril van Meta.
De AP wijst ook naar de makers. Privacy begint bij het ontwerp, schrijft de toezichthouder: fabrikanten en aanbieders moeten duidelijk zichtbaar maken wanneer de camera of een AI-functie aanstaat, moeten manipulatie van dat signaal tegengaan en niet meer gegevens verwerken dan nodig is. De AVG staat innovatie niet in de weg, staat er nadrukkelijk bij, maar stelt wel voorwaarden.
De AI kijkt mee, ook zonder opname
Nieuw in deze uitleg is het stuk over de assistent. De nieuwste brillen laten je vragen stellen over wat je ziet, en daarvoor worden beelden van de camera en geluid van de microfoons verwerkt. Ook als er geen foto of video wordt bewaard, kunnen daarbij persoonsgegevens van omstanders worden verwerkt. De vraag is dus niet alleen of je gefilmd wordt, maar ook of een AI je waarneemt en analyseert.
Mur zegt daarover: "Wearables veranderen en meten niet alleen meer de persoonlijke gegevens van de drager ervan. Een camerabril kan juist gegevens verzamelen over de mensen eromheen." Die mensen hebben daar zelf niet voor gekozen, en juist voor hen biedt de wet bescherming. Op plekken als ziekenhuizen, rechtbanken en religieuze gebouwen adviseert de AP beheerders om camerabrillen in de huisregels te verbieden.
Wat je hiermee moet als je zo'n bril draagt
Praktisch komt het op drie dingen neer. Maak binnen je eigen kring gerust opnames, maar zet niets online waar anderen herkenbaar op staan zonder dat ze dat weten en goed vinden. Zeg het gewoon als je filmt, ook al brandt het lampje. En respecteer huisregels: steeds meer locaties verbieden deze brillen, en de AP moedigt dat aan. Dat geldt net zo goed voor een Oakley Meta HSTN als voor de bekendere modellen van Ray-Ban.
Wie dit leest en zich afvraagt of zo'n bril dan nog wel iets voor hem is: ja, mits je je gedraagt zoals je met een telefooncamera ook zou doen. In onze koopgids staat per model wat hij kan, hoe het opnamelampje werkt en waar je op moet letten bij een bril met camera kopen in Nederland.
