De vakbond maakte de oproep op 27 oktober bekend met een opiniestuk in de Zweedse krant Expressen en een persbericht. Het stuk is ondertekend door voorzitter Heike Erkers en hoofdjurist Mikael Smeds. De leden van de bond werken onder meer bij de sociale dienst, in de zorg en bij de overheid, en krijgen dagelijks te maken met mensen in een moeilijke situatie.
Wat de vakbond vraagt
De bond heeft vier voorstellen. Een nieuwe Zweedse regering moet snel laten onderzoeken of er een tijdelijk verbod kan komen op AI-brillen met camera in scholen, kinderopvang, zorg en sociale dienst, en in gebouwen waar de overheid besluiten over mensen neemt. De arbeidsinspectie en de privacytoezichthouder moeten samen een handreiking voor werkgevers maken. Zweden moet in Europa aandringen op een verbod op of wettelijke regels voor gezichtsherkenning in draagbare apparaten voor consumenten. En elke werkgever moet bespreken of de bril voor medewerkers of in het eigen gebouw verboden moet worden.
Voor mensen die de bril gebruiken omdat ze slecht zien, moet volgens de bond vanzelfsprekend een uitzondering komen. Tegelijk wil de bond niet wachten tot gezichtsherkenning op de werkvloer gewoon is geworden, omdat het dan veel moeilijker is om het achteraf nog te verbieden.
Waarom advies volgens de bond niet genoeg is
Zweden heeft geen aparte regels voor deze brillen. De Zweedse privacytoezichthouder geeft dragers tot nu toe alleen een advies: film met de bril niet in situaties waarin je ook niet met je telefoon zou filmen. De bond noemt dat verstandig, maar het gaat ervan uit dat de omgeving de camera ziet en dat de drager zich aan het advies houdt. Het hele idee van de bril is juist dat je er onopvallend mee kunt filmen.
Als voorbeeld noemt de bond een wachtkamer bij de sociale dienst of bij een jongerenspreekuur. Draagt iemand daar een bril die eruitziet als een gewoon montuur, dan weet niemand dat er gefilmd wordt. Iemand van wie de gegevens extra beschermd zijn, kan dan zomaar online komen. Veel leden weten volgens de bond al hoe het is om na een vervelend besluit op sociale media te worden gezet.
Ook het opnamelampje overtuigt de bond niet. Meta moest onlangs de camera uitzetten bij duizenden gebruikers die met dat lampje hadden geknoeid, en op nieuwere modellen gaat het volgens de bond niet bij alle AI-functies aan. Daarnaast verwijst de bond naar een bericht in The New York Times dat Meta werkt aan gezichtsherkenning waarmee de drager kan opzoeken wie hij voor zich heeft.
Werkgevers zonder houvast
De bond wijst er ook op dat werkgevers nu zelf moeten uitzoeken wat mag. Mag een gemeente een cliënt vragen de bril af te zetten voor een gesprek? Kan een ziekenhuis voorkomen dat een bezoeker door de gangen loopt te filmen? En wat als een medewerker de bril op het werk wil dragen? In Noorwegen verbood het energiebedrijf Equinor de bril al, om de informatiebeveiliging en de werkomgeving te beschermen. De bond wijst op het verschil met de bodycams van politie en conducteurs: daar is duidelijk dat er wordt opgenomen, en de voorwaarden zijn met de vakbonden afgesproken.
Hoe groot is de kans op een verbod?
Dit is een eis van een vakbond, geen plan van de Zweedse regering. Of Zweden er iets mee doet, is nog helemaal open. Wel is het de zoveelste stem in Europa die naar Noorwegen wijst, waar de minister van Digitalisering een tijdelijk verbod heeft beloofd op openbare plekken, op scholen en in de zorg, terwijl een groep deskundigen aan blijvende regels werkt.
Wat dit betekent als je een slimme bril hebt of wilt kopen
Voor Nederland verandert er niets. Hier regelen sportclubs, ziekenhuizen en culturele instellingen het per locatie met huisregels, en op 26 november buigt de rechter zich over de zaak van de Consumentenbond tegen Meta. Ga je met de bril naar Zweden, dan geldt daar voorlopig hetzelfde advies als hier: film niet waar je ook niet met je telefoon zou filmen.
Kijk je naar Meta glasses met camera, houd er dan rekening mee dat plekken als wachtkamers en ziekenhuizen steeds vaker om afzetten vragen. Wil je dat gedoe niet, dan is de Ray-Ban Meta Audio voor wie geen camera wil een optie, voor muziek, bellen en de assistent. Ons overzicht van elke slimme bril met of zonder camera laat per model zien wat erin zit.
