Dat blijkt uit antwoorden van het Utrechtse college op schriftelijke vragen uit de gemeenteraad. Het AD bracht het nieuws, en op 11 november schreven ook RTV Utrecht, Binnenlands Bestuur en NL Times erover. Naast een verbod in de eigen gebouwen onderzoekt de gemeente of heimelijk filmen in de stad verboden kan worden via de APV, de lokale regels die de gemeenteraad zelf vaststelt. Duidelijkheid wil het college uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 geven.
Wat Utrecht precies onderzoekt
De vragen kwamen van PRO-raadslid Leon Boelens. Hij vindt het heel raar dat je zomaar gefilmd kunt worden met zo'n bril, ook als kinderen aan het zwemmen zijn, zei hij tegen het AD. Een woordvoerder van wethouder Matthijs Sienot van D66, die over digitalisering gaat, zei dat mensen moeten kunnen zwemmen, sporten of iets regelen bij de gemeente zonder zich af te vragen of ze ongemerkt worden gefilmd.
Het college erkent in zijn antwoorden dat filmen zonder toestemming botst met de privacywet. Mogelijk worden de wettelijke kaders van de AVG overtreden als bewoners ongevraagd worden gefilmd in de publieke ruimte, schrijft het. Nu heeft Utrecht geen apart beleid voor zulke brillen. In de gemeentelijke zwembaden is fotograferen en filmen al verboden, en medewerkers kunnen daarop handhaven. De gemeente kijkt ook of nieuwe regels moeten gelden voor andere draagbare apparaten waarmee je beeld kunt maken.
Een besluit is er nog niet. De gemeente zoekt eerst uit of een verbod juridisch mogelijk is en of het te handhaven valt. Daarnaast laat ze een eigen ethische toets uitvoeren, het Uthiek Assessment, waarin onder meer inclusiviteit, menselijkheid en machtsverhoudingen worden bekeken. Ook de voordelen voor mensen met een visuele beperking, voor wie zo'n bril een hulpmiddel kan zijn, wil het college meewegen.
Waarom een gemeente dit zelf oppakt
Steeds meer organisaties weren de bril al via hun huisregels, maar een gemeente die het formeel onderzoekt is nieuw. Volgens Bits of Freedom, dat al langer pleit voor een verbod, is Utrecht voor zover bekend de eerste. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten zag in augustus nog geen reden voor aparte gemeentelijke regels. Gemeenten kunnen in hun eigen gebouwen al huisregels stellen, en in de openbare ruimte zijn de mogelijkheden om zo'n bril te verbieden beperkt. Juist dat laatste wil Utrecht nu laten uitzoeken.
Het kabinet zegt een uitwerking van een verbod toe
Ook landelijk is er beweging. Tijdens een overleg in de Tweede Kamer over digitalisering op 9 november zegde minister Van Weel van Justitie en Veiligheid toe dat het kabinet met een uitwerking van een eventueel verbod op camerabrillen komt, zodra de richtsnoeren van de Europese privacytoezichthouders er zijn. In de lijst met toezeggingen van de Kamer staat daarbij dat alleen nog de vraag is wanneer. Die richtsnoeren verwacht de minister volgend jaar.
Dat is een stap verder dan begin november. Toen schreef het kabinet aan de Kamer eerst overtuigd te willen zijn dat de huidige regels niet volstaan, en de uitkomst van het kort geding tegen Meta en de Europese richtsnoeren te willen afwachten. Een verbod is er dus nog niet, maar de uitwerking ervan staat nu wel op de agenda. De zitting in het kort geding van de Consumentenbond, Offlimits en The Firewall tegen Meta is op 26 november in Amsterdam.
Wat dit betekent als je in Utrecht een slimme bril draagt
Voorlopig verandert er niets. Wel geldt in de Utrechtse zwembaden nu al dat je niet mag filmen of fotograferen, ook niet met een bril. Draag je Meta glasses met een camera in het montuur, zoals de Ray-Ban Meta gen 2 met camera en opnamelampje, zet de bril dan af of in een etui als je een zwembad of kleedkamer in gaat. Wil je zeker weten dat een bril nergens tot discussie leidt, kies dan een van de smart glasses waarmee je niet kunt filmen.
